Ít nơi nào trên thế giới là trung tâm quyền lực liên tục suốt hơn mười thế kỷ như Hoàng thành Thăng Long. Từ thành Đại La thế kỷ VII, qua kinh đô Thăng Long của các triều Lý, Trần, Lê, đến thành Hà Nội thời Nguyễn và cơ quan đầu não quân sự thời hiện đại, mảnh đất ở quận Ba Đình này đã chứng kiến gần như toàn bộ lịch sử Việt Nam.

Di sản Văn hóa Thế giới

Ngày 31/7/2010 (giờ Brasil, tức sáng 1/8/2010 giờ Việt Nam), UNESCO công nhận khu Trung tâm Hoàng thành Thăng Long – Hà Nội là Di sản Văn hóa Thế giới – đúng vào năm Hà Nội kỷ niệm 1.000 năm Thăng Long. UNESCO ghi nhận ba giá trị nổi bật:

  • Chiều dài lịch sử văn hóa suốt 13 thế kỷ.
  • Tính liên tục của di sản với tư cách một trung tâm quyền lực.
  • Các tầng di tích, di vật đa dạng, phong phú, chồng xếp lên nhau.

Những công trình nên xem

Hầu hết công trình còn thấy trên mặt đất ngày nay thuộc thời Nguyễn hoặc thời Pháp, bởi thành cũ đã bị phá dỡ, xây lại nhiều lần. Các điểm chính trên trục trung tâm gồm:

  • Cột cờ Hà Nội – xây năm 1812 thời Gia Long, đến nay vẫn đứng sừng sững ở phía nam.
  • Đoan Môn – cổng vòm gồm năm cửa xây bằng đá, dẫn vào khu điện Kính Thiên.
  • Điện Kính Thiên – di tích trung tâm, nơi xưa diễn ra những nghi lễ trọng đại của triều đình. Hiện còn nền điện với bậc thềm và đôi rồng đá thời Lê sơ.
  • Hậu Lâu (lầu Công chúa) – tòa lầu phía sau điện Kính Thiên.
  • Cửa Bắc – một trong năm cửa của thành Hà Nội thời Nguyễn, còn lại đến nay.

Khu khảo cổ 18 Hoàng Diệu

Đối diện khu Kính Thiên, bên kia đường Hoàng Diệu, là khu khảo cổ học 18 Hoàng Diệu. Tại đây, các nhà khảo cổ đã phát hiện nhiều lớp di tích chồng lên nhau: nền móng cung điện, giếng nước, hệ thống thoát nước cùng vô số gạch ngói, đồ gốm từ thời tiền Thăng Long qua Đinh – Tiền Lê, Lý, Trần, Lê đến Nguyễn. Đây là "cuốn sử bằng đất" sống động nhất về kinh thành xưa.

Nhà D67 và hầm chỉ huy

Bên trong Hoàng thành còn có Nhà D67 và hệ thống hầm chỉ huy – nơi Bộ Chính trị và Quân ủy Trung ương làm việc trong thời kỳ kháng chiến chống Mỹ. Nhiều quyết định lịch sử đã được đưa ra tại đây. Du khách có thể đi xuống hầm, xem phòng làm việc của các vị tướng và hiện vật thời chiến.

Kinh nghiệm tham quan

Hoàng thành nằm gần lăng Chủ tịch Hồ Chí Minh, Văn Miếu và phố cổ, rất thuận tiện kết hợp trong một ngày. Hãy dành ít nhất hai giờ để đi hết trục trung tâm, khu khảo cổ và hầm D67. Buổi tối, một số dịp có chương trình tham quan đêm "Giải mã Hoàng thành Thăng Long" với ánh sáng và âm thanh – trải nghiệm rất khác so với ban ngày.