Hiếm có công trình nào gắn với hình ảnh một thành phố chặt chẽ như tháp Eiffel với Paris. Khối sắt cao vút dựng trên bãi cỏ Champ de Mars, sát bờ sông Seine, hiện diện trên bưu thiếp, trong phim ảnh và trong ký ức của hàng trăm triệu du khách. Người Paris gọi nó bằng biệt danh trìu mến La dame de fer – "Quý bà sắt".

Một công trình sinh ra cho Hội chợ Thế giới

Tháp được công ty của kỹ sư Gustave Eiffel thiết kế và xây dựng trong khoảng năm 1887–1889, làm điểm nhấn trung tâm cho Triển lãm Thế giới 1889 (Exposition Universelle) – sự kiện kỷ niệm 100 năm Cách mạng Pháp. Ban đầu, tháp chỉ được cấp phép tồn tại 20 năm rồi tháo dỡ. Thế nhưng nhờ giá trị khoa học, đặc biệt là vai trò ăng-ten vô tuyến, "công trình tạm" ấy đã ở lại và trở thành biểu tượng vĩnh viễn của nước Pháp.

Những con số đáng nhớ

  • Chiều cao: khoảng 330 m tính cả ăng-ten trên đỉnh, tương đương một tòa nhà 81 tầng và là công trình cao nhất Paris.
  • Chân đế: hình vuông, mỗi cạnh 125 m.
  • Khối lượng: riêng phần sắt rèn (sắt luyện puddle) nặng khoảng 7.300 tấn; tính cả thang máy, cửa hàng, ăng-ten thì vào khoảng 10.100 tấn.
  • Chi tiết: 18.038 bộ phận được nối với nhau bằng khoảng 2,5 triệu đinh tán.
  • Kỷ lục: khi hoàn thành, tháp vượt Đài tưởng niệm Washington để trở thành công trình nhân tạo cao nhất thế giới và giữ danh hiệu này suốt 41 năm, cho tới khi tòa nhà Chrysler ở New York hoàn thành năm 1930.

Một chi tiết thú vị cho thấy sự tinh tế của thiết kế: nếu nấu chảy toàn bộ 7.300 tấn sắt và đổ vào khoảng đất vuông dưới chân tháp, lớp kim loại chỉ dày khoảng 6 cm. Vào những ngày nắng, kim loại ở mặt hướng về phía mặt trời giãn nở khiến đỉnh tháp có thể nghiêng đi tới khoảng 18 cm.

Ba tầng tham quan

Tháp có ba tầng dành cho du khách. Tầng một và tầng hai có nhà hàng, khu trưng bày và đài quan sát; bạn có thể lên bằng thang máy hoặc leo bộ – mỗi chặng từ mặt đất lên tầng một và từ tầng một lên tầng hai đều hơn 300 bậc. Tầng cao nhất thường chỉ đi bằng thang máy; sàn quan sát phía trên ở độ cao khoảng 276 m, được xem là đài quan sát công cộng cao nhất Liên minh châu Âu.

Trên tầng ba còn giữ lại căn hộ nhỏ mà Gustave Eiffel dành cho mình. Ông từng tiếp nhiều vị khách ở đây, trong đó có nhà phát minh Thomas Edison.

Từ bị phản đối đến được yêu mến

Khi còn trên bản vẽ, tháp vấp phải làn sóng phản đối dữ dội. Năm 1887, một nhóm nghệ sĩ, nhà văn nổi tiếng – trong đó có kiến trúc sư Charles Garnier, nhà văn Guy de Maupassant, nhà soạn nhạc Charles Gounod – gửi thư ngỏ gọi công trình là "vô dụng và quái dị", lo ngại nó sẽ đè bẹp vẻ đẹp của Paris. Gustave Eiffel đáp lại bằng phép so sánh với kim tự tháp Ai Cập: điều được ngưỡng mộ ở Ai Cập, cớ sao lại trở nên xấu xí ở Paris?

Thời gian đã trả lời thay ông. Chỉ trong mùa triển lãm 1889, gần 1,9 triệu người đã lên tháp. Ngày nay, tháp Eiffel đón khoảng 6 triệu lượt khách mỗi năm (khoảng 5,9 triệu lượt năm 2022) và được xem là công trình thu phí tham quan đông khách nhất thế giới.

Vị thế di sản

Tháp được xếp hạng di tích lịch sử của Pháp (monument historique) năm 1964. Năm 1991, UNESCO công nhận khu vực "Paris, bờ sông Seine" là Di sản Thế giới, và tháp Eiffel là một phần của quần thể ấy, cùng với Nhà thờ Đức Bà, bảo tàng Louvre hay quảng trường Concorde.

Tháp Eiffel về đêm

Khi trời tối, tháp được chiếu sáng màu vàng ấm. Vào đầu mỗi giờ, khoảng 20.000 bóng đèn nhấp nháy trong vài phút, biến tháp thành một "cây pháo hoa" lấp lánh – hiệu ứng ra đời để chào đón thiên niên kỷ mới năm 2000 và được giữ lại vì quá được yêu thích.

Có một điều ít người biết: bản thân tháp đã thuộc phạm vi công cộng, nhưng hệ thống chiếu sáng ban đêm được xem là một tác phẩm có bản quyền. Vì vậy, ảnh chụp tháp lúc lên đèn nếu dùng cho mục đích thương mại có thể cần xin phép đơn vị quản lý.

Gợi ý khi xem video và đến thăm

Khu vực quanh tháp có nhiều góc ngắm đẹp: bãi cỏ Champ de Mars ngay dưới chân tháp, quảng trường Trocadéro ở bờ bên kia sông Seine, hay các cây cầu bắc qua sông như cầu Iéna. Hãy thử xem video đi dạo trong thẻ địa điểm để cảm nhận nhịp sống quanh tháp trước khi lên kế hoạch cho chuyến đi của bạn.