Nếu chỉ được chọn một hình ảnh để nói về Kyoto, rất nhiều người sẽ chọn những đường hầm cổng torii màu đỏ cam nối tiếp nhau lên núi của Fushimi Inari-taisha (伏見稲荷大社). Đây là ngôi đền Thần đạo nổi tiếng bậc nhất Nhật Bản và là đền chính (tổng bản cung) của hàng vạn đền thờ thần Inari trên khắp đất nước.
Ngôi đền dưới chân núi Inari
Đền nằm ở quận Fushimi, phía nam trung tâm Kyoto, dưới chân núi Inari (Inariyama) cao 233 m so với mực nước biển. Từ khu đền chính dưới chân núi, những con đường mòn dài khoảng 4 km dẫn lên đỉnh, đi qua vô số đền nhỏ; đi hết vòng lên đỉnh và xuống mất khoảng 2 giờ. Đến nay, người ta vẫn chưa rõ tên núi có trước hay tên đền có trước.
Thần Inari là ai?
Inari là vị thần (kami) của lúa gạo và nông nghiệp – nguồn sống của người Nhật xưa. Theo thời gian, Inari còn được giới thương nhân tôn thờ như vị thần phù hộ kinh doanh, buôn bán thịnh vượng. Nhờ tục "chia linh" – rước một phần linh khí thần về thờ ở nơi mới – mà trên khắp Nhật Bản có tới khoảng 32.000 đền nhánh thờ Inari, và Fushimi Inari là nơi khởi nguồn của tất cả.
Senbon Torii – "nghìn cổng torii"
Điểm nổi tiếng nhất của đền là Senbon Torii (千本鳥居), nghĩa là "nghìn cổng torii". Trên các con đường lên núi có khoảng 10.000 cổng torii, phần lớn do các doanh nghiệp và cá nhân dâng tặng. Riêng tuyến đường chính có khoảng 800 cổng đặt sát nhau, tạo thành những đường hầm màu đỏ cam huyền ảo.
Mỗi cổng đều khắc tên người hoặc doanh nghiệp dâng tặng cùng ngày dâng ở mặt sau. Tục dâng torii phổ biến từ thời Edo (1603–1868): người ta dâng cổng để cầu ước nguyện thành hiện thực, hoặc để tạ ơn khi điều ước đã thành. Theo quan niệm, cổng torii đánh dấu lối vào cõi linh thiêng của thần và bảo vệ nơi ấy trước tà khí.
Những chú cáo canh đền
Khắp khuôn viên đền, bạn sẽ gặp rất nhiều tượng cáo (kitsune) bằng đá. Cáo được xem là sứ giả của thần Inari. Nhiều tượng cáo ngậm trong miệng một chiếc chìa khóa – tượng trưng cho chìa khóa kho lúa – hoặc một viên ngọc, bó lúa hay cuộn kinh. Tại đền còn bán những tấm thẻ ước nguyện (ema) hình mặt cáo để du khách vẽ mặt và viết điều ước.
Các công trình chính
- Rōmon (楼門) – cổng lầu hai tầng sơn đỏ ở lối vào, tương truyền do danh tướng Toyotomi Hideyoshi cho xây dựng.
- Go-honden (御本殿) – điện thờ chính, được xây dựng năm 1499.
- Okumiya (奥宮) – nội cung nằm ở lưng chừng núi, nối với khu điện chính bằng con đường hàng nghìn torii.
- Otsuka – hàng vạn bệ đá thờ cúng riêng do người dân dựng dọc đường lên núi, mỗi bệ khắc một danh xưng riêng của thần Inari theo cách gọi của gia đình hay cộng đồng đã lập nên.
Mở cửa 24 giờ, không thu vé
Một điểm đặc biệt của Fushimi Inari là đền mở cửa suốt ngày đêm và không thu phí vào cửa. Lối vào đền và điện chính được chiếu sáng cả đêm. Nhờ vậy, bạn có thể đến thật sớm vào lúc bình minh hoặc buổi tối muộn để đi dạo qua các đường hầm torii vắng người – trải nghiệm khác hẳn với không khí đông đúc ban ngày.
Đi đến đền như thế nào?
Đền nằm ngay cạnh ga Inari trên tuyến JR Nara, chỉ khoảng 5 phút đi tàu từ ga Kyoto. Bạn cũng có thể đi tuyến tàu Keihan và xuống ở ga Fushimi-Inari, rồi đi bộ một đoạn ngắn. Trên con phố dẫn vào đền có nhiều hàng quà vặt, đặc biệt là tsujiura senbei – loại bánh quy may mắn có giấu lời bói bên trong, có từ ít nhất thế kỷ XIX và được một số người cho là tiền thân của bánh "fortune cookie" ở Mỹ.
Một nguồn cảm hứng văn hóa
Fushimi Inari xuất hiện trong nhiều tác phẩm nghệ thuật, từ vở kịch Nō Kokaji đến phim ảnh và trò chơi điện tử. Nhà thiết kế game nổi tiếng của Nintendo Miyamoto Shigeru từng kể rằng những đường hầm torii của đền – nằm không xa trụ sở Nintendo ở Kyoto – đã truyền cảm hứng cho hình ảnh bay xuyên qua các vòng cổng trong loạt trò chơi Star Fox.